Sauna là gì? Sauna là phòng xông hơi khô có nguồn gốc từ Phần Lan. Người dùng ngồi trong phòng gỗ kín, làm nóng bằng lò hoặc đá nóng để ra mồ hôi và thư giãn.
Bài này giải thích sauna là gì, các loại phòng xông phổ biến, cách phân biệt với xông hơi ướt và một buổi xông diễn ra thế nào. Phần cuối dành cho anh chị đang tính làm phòng xông trong spa.
Nội Thất Art làm việc nhiều với chủ spa nhỏ, nên bài chú ý đến cả góc nhìn của người kinh doanh.
1. Sauna là gì?

Sauna là từ tiếng Phần Lan, chỉ phòng xông hơi khô. Người Phần Lan dùng sauna từ hàng nghìn năm nay, như một phần của sinh hoạt hằng ngày và thói quen nghỉ ngơi.
Phòng thường làm bằng gỗ, kín, có lò nhiệt đặt đá. Nhiệt độ trong phòng thường khoảng 50 đến 70 độ C, độ ẩm thấp, khoảng 10 đến 20%. Người ngồi trong phòng ra nhiều mồ hôi.
Khác với phòng tắm thông thường, sauna không dùng nước nóng để làm ấm cơ thể. Hơi nóng đến từ không khí khô trong phòng kín, nên ngồi càng cao càng thấy nóng.
1.1 Sauna nghĩa là gì trong tiếng Việt
Sauna nghĩa là phòng xông hơi khô, còn gọi là phòng tắm hơi. Đi sauna là vào phòng này để xông hơi, không phải tắm nước.
Ở Việt Nam, nhiều nơi cũng gọi các kiểu phòng xông khác là sauna, nên nghĩa của từ này rộng hơn một chút. Trên thế giới, người ta còn dùng từ này cho nhiều kiểu tắm hơi như banya của Nga, hammam của Thổ Nhĩ Kỳ hay jjimjilbang của Hàn Quốc.
1.2 Phòng sauna gồm những gì
Một phòng sauna thường có các phần sau:
- Vỏ phòng: khung, vách gỗ, lớp cách nhiệt, cửa và ghế ngồi.
- Nguồn nhiệt: lò điện làm nóng đá sauna.
- Bộ điều khiển nhiệt độ và thời gian.
- Đèn và hệ thống thông gió.
Gỗ làm phòng thường là gỗ thông Mỹ, chịu nhiệt tốt, ít cong vênh và ít mối mọt. Có mẫu kết hợp thêm kính hoặc gạch men để phòng sáng và dễ vệ sinh hơn.

1.3 Thiết bị chính trong phòng sauna
Ngoài vỏ gỗ, một phòng sauna cần vài thiết bị chính để vận hành. Anh chị nên nắm tên gọi và vai trò của từng thứ trước khi chọn mua hoặc làm phòng.
Lò sauna, còn gọi là máy xông khô, là bộ phận tạo nhiệt. Bên trong lò điện có dây mayso (dây điện trở) làm nóng, còn đá sauna xếp phía trên giữ nhiệt và tỏa hơi nóng ra khắp phòng.

Lò điện thường gọn, đặt sát vách và có hàng rào gỗ chắn quanh để người xông không chạm vào lò. Ngoài lò điện còn có lò đốt củi, hay gặp ở sauna kiểu truyền thống.
Công suất lò cần hợp với thể tích phòng, nên anh chị xin bảng công suất của nhà sản xuất khi chọn.

Các thiết bị còn lại trong phòng:
- Bộ điều khiển: thường gắn ngoài phòng, dùng để bật tắt, cài nhiệt độ và thời gian xông.
- Cảm biến nhiệt trong phòng: báo nhiệt độ về bộ điều khiển để giữ phòng ở mức đã cài.
- Đèn: nên dùng loại chịu nhiệt, ánh sáng dịu để người xông dễ thư giãn.
- Thông gió: có cửa hút và thoát khí để không khí trong phòng lưu thông, tránh bí.
- Ghế hoặc bậc ngồi nhiều tầng: tầng cao nóng hơn tầng thấp, người mới nên ngồi tầng thấp.
1.4 Phụ kiện đi kèm
Bộ phụ kiện nhỏ giúp người xông theo dõi và điều chỉnh buổi xông. Hầu hết đều không đắt, nhưng nên có đủ để dùng thuận tiện:
- Nhiệt kế hoặc nhiệt ẩm kế gắn trong phòng, cho biết nhiệt độ và độ ẩm thực tế.
- Đồng hồ cát để tính thời gian ngồi, tránh xông quá lâu.
- Xô và gáo múc nước, dùng để tạt nước lên đá khi cần.
- Khăn hoặc tấm lót ghế, gối tựa gỗ cho người muốn ngồi hoặc nằm thoải mái hơn.

Nhờ nhiệt kế trong phòng, người xông không phải đoán mức nóng. Mỗi người chịu nhiệt khác nhau nên nhiệt độ cài đặt cũng thay đổi theo từng nơi.
1.5 Hơi nước trong sauna
Dù là xông hơi khô, nhiều phòng vẫn cho phép tạt một ít nước lên đá nóng. Hơi nước bốc lên làm phòng bớt khô, người Phần Lan gọi luồng hơi này là löyly.
Lượng nước thường rất ít, chỉ đủ để dịu cảm giác khô. Nếu tạt nhiều, phòng sẽ ẩm hơn và dần giống phòng xông ướt.
2. Các loại phòng xông phổ biến
Ở Việt Nam hiện có bốn kiểu phòng xông thường gặp. Bảng dưới đây so sánh nhanh, các mục sau nói rõ từng loại.
| Loại | Nhiệt và độ ẩm | Điểm cần biết |
|---|---|---|
| Sauna khô | Khoảng 50 đến 70 độ C, độ ẩm 10 đến 20% | Cần lò điện, tính công suất theo thể tích phòng |
| Xông hơi ướt (steambath) | Khoảng 45 đến 55 độ C, độ ẩm gần 100% | Cần nguồn nước và thoát nước |
| Xông hồng ngoại | Thấp hơn sauna khô, khoảng 40 đến 60 độ C | Tấm hồng ngoại sưởi trực tiếp người |
| Xông đá muối | Vách gắn tấm đá muối, thường dùng hồng ngoại | Hỏi kỹ cấu tạo trước khi mua hoặc làm |
2.1 Sauna khô
Đây là kiểu sauna truyền thống nhất. Phòng nóng, khô, thường nhỏ gọn, vách và ghế bằng gỗ, nguồn nhiệt là lò điện làm nóng đá. Cụm “phòng xông hơi khô sauna” cũng chỉ loại này.
Loại này hợp với người thích cảm giác nóng khô và ra nhiều mồ hôi. Phòng cần cách nhiệt tốt, thông gió hợp lý và lò đủ công suất cho thể tích phòng.
2.2 Xông hơi ướt (steambath)
Phòng xông ướt dùng máy tạo hơi nước. Không khí ẩm gần 100%, nhiệt khoảng 45 đến 55 độ C, thấp hơn sauna khô nên một số người thấy dễ chịu hơn.
Vì có nước và hơi ẩm, phòng thường ốp gạch, đá hoặc kính chịu nước, sàn có độ dốc để thoát nước. Một số nơi cho thêm tinh dầu vào hơi nước.

2.3 Xông hồng ngoại
Phòng dùng tấm phát hồng ngoại làm ấm trực tiếp người ngồi bên trong. Không khí trong phòng không nóng bằng sauna khô, thường khoảng 40 đến 60 độ C.
Cabin hồng ngoại thường nhỏ gọn, dành cho một đến hai người, nên hay được chọn khi mặt bằng hẹp. Cách tính tấm và vị trí đặt khác với lò sauna.

2.4 Xông đá muối
Phòng xông đá muối gắn tấm đá muối lên vách hoặc bậc ngồi, thường kết hợp nguồn nhiệt hồng ngoại. Một số mẫu kết hợp thêm lò đá như phòng sauna.
Đá muối Himalaya có màu hồng cam, đẹp mắt nên hay được chọn khi spa muốn có điểm nhấn. Anh chị nên hỏi kỹ cấu tạo, độ dày tấm đá và nguồn nhiệt trước khi làm.

Có thể bạn quan tâm: Đá muối Himalaya là gì? Bật mí 6 tác dụng thật sự của đá muối hồng
2.5 Sauna khác steambath chỗ nào
Hai loại này hay bị nhầm vì cùng gọi là xông hơi. Điểm khác chính nằm ở cách tạo nhiệt và độ ẩm:
- Cách tạo nhiệt: sauna dùng lò làm nóng đá, steambath dùng máy tạo hơi nước.
- Nhiệt và độ ẩm: sauna khô và nóng hơn, steambath ẩm gần 100% và nhiệt thấp hơn.
- Vật liệu: sauna làm gần như toàn bộ bằng gỗ, steambath cần vật liệu chịu nước như gạch, đá, kính.
- Lắp đặt: steambath cần có nước cấp và đường thoát nước, sauna thì cần điện và thông gió.
3. Một buổi xông sauna diễn ra thế nào
Các bài hướng dẫn tiếng Việt thường chia buổi xông thành ba phần: chuẩn bị, xông theo từng lượt, rồi nghỉ và bù nước. Mỗi phần có vài điểm cần nhớ.
3.1 Chuẩn bị trước khi xông
Trước khi vào phòng, anh chị nên tắm sạch bằng nước ấm và tẩy trang nếu có trang điểm. Một số vật dụng nên mang theo:
- Khăn sạch để lót ghế, vừa hợp vệ sinh vừa tránh chạm trực tiếp vào mặt gỗ nóng.
- Chai nước, nên chọn chai nhựa vì chai kim loại có thể bị nóng.
- Dép đi trong khu tắm và đồ thay khô.
- Đồ mặc rộng, thoáng. Nơi nào có quy định riêng về trang phục thì làm theo.
3.2 Các bước xông
- Vào phòng ngồi hoặc nằm khoảng 8 đến 12 phút, hít thở chậm. Lần đầu nên chọn chỗ thấp, nhiệt dịu hơn.
- Ra ngoài từ từ, tắm tráng nhanh rồi nghỉ khoảng 5 đến 10 phút để cơ thể ổn định.
- Có thể xông lại 2 đến 3 lượt. Tổng thời gian trong phòng nên dưới 30 đến 40 phút.
- Kết thúc bằng một lần tắm sạch, lau khô người.
Mỗi người chịu nhiệt khác nhau, anh chị nghe theo cơ thể và hướng dẫn của nơi xông. Không cần cố ngồi hết thời gian nếu thấy mệt.
3.3 Sau khi xông
Xông hơi làm mất nhiều nước và khoáng chất qua mồ hôi, nên sau khi ra cần uống đủ nước. Anh chị nên thay đồ khô và nghỉ ở nơi thoáng mát trước khi ra về hoặc đi làm việc khác.
4. Massage sauna là gì
Massage sauna thường chỉ dịch vụ xông hơi kết hợp massage tại spa. Một số spa tặng thời gian xông khi khách dùng gói massage, một số tính thành mục riêng.
Thứ tự giữa xông và massage không thống nhất. Có nơi cho xông trước để cơ thể ấm rồi mới massage, có nơi để xông sau massage. Anh chị nên hỏi kỹ thứ tự mà spa áp dụng.
Trước khi dùng, anh chị nên hỏi rõ vài điều:
- Gói gồm những gì và kéo dài bao lâu.
- Thời gian xông có tính vào gói không.
- Phòng xông loại nào, có nhiệt kế và nhân viên theo dõi không.
5. Lưu ý trước khi xông
Nhiều người dùng sauna để thư giãn. Bài này không khẳng định các lợi ích sức khỏe khác như giảm cân hay thải độc, vì cần ý kiến chuyên môn.
Một vài lưu ý chung:
- Uống đủ nước trước và sau khi xông.
- Không xông khi quá đói hoặc vừa ăn no, không dùng rượu bia.
- Đang sốt, viêm nhiễm cấp tính, có bệnh tim mạch không ổn định hoặc huyết áp thấp thì nên tránh hoặc hỏi bác sĩ.
- Phụ nữ mang thai nên hỏi bác sĩ trước khi xông.
- Thấy chóng mặt, buồn nôn, nhức đầu hoặc tim đập nhanh thì ra ngoài ngay.
Không nên xông nhiều lượt liên tiếp. Mất nhiều mồ hôi cùng lúc có thể gây đau đầu, buồn nôn và mệt. Người lao động nặng hay chơi thể thao cũng nên cẩn trọng hơn.
6. Làm phòng sauna trong spa cần chuẩn bị gì
Chủ spa muốn có phòng xông nên tính từ đầu, vì phòng cần điện, thông gió và cách nhiệt riêng. Làm sau khi spa đã xong rất tốn công sửa.
Phòng xông thường đặt gần khu tắm và khu thay đồ để khách đi lại thuận tiện. Có spa kết hợp phòng xông với dịch vụ massage, nên vị trí cũng cần thuận đường đến phòng trị liệu.

6.1 Một phòng xông trọn bộ gồm những hạng mục nào
Một báo giá phòng xông trọn bộ thường gồm các phần sau. Mỗi nơi chia khác nhau, anh chị nên hỏi rõ từng mục:
- Vỏ phòng: khung, vách gỗ, cách nhiệt, cửa, sàn và ghế ngồi.
- Nguồn nhiệt: lò, máy tạo hơi nước hoặc tấm hồng ngoại, kèm tấm đá muối nếu là phòng đá muối.
- Điện: tủ điện, aptomat, dây, bộ điều khiển và cảm biến nhiệt.
- Nước và thoát nước nếu làm xông ướt, cùng thông gió, đèn và phụ kiện.
- Vận chuyển, lắp đặt, chạy thử, bàn giao và bảo hành.
6.2 Những việc cần rõ trước khi làm
Về kích thước, một số đơn vị thi công ghi phòng gia đình cho 1 người khoảng 1,2 x 0,9 x 2 m, phòng cho spa khoảng 1,5 x 3 x 2 m. Anh chị coi đây là mức tham khảo, kích thước thật phụ thuộc số người và mặt bằng.
- Số người xông cùng lúc, diện tích và chiều cao phòng.
- Nguồn điện hiện có, một pha hay ba pha, có thêm aptomat riêng được không.
- Có nguồn nước và thoát nước nếu làm xông ướt.
- Vị trí đặt phòng, đường thoát hơi và thông gió.
- Ai lắp đặt và bảo hành khi phòng có sự cố.
6.3 Câu hỏi nên hỏi nhà cung cấp
- Phòng dùng gỗ gì, lớp cách nhiệt ra sao.
- Lò hoặc máy của hãng nào, có bảng công suất theo thể tích phòng không.
- Yêu cầu về điện, nước và thông gió khi lắp.
- Thời gian làm, bảo hành bao lâu, đổi trả thế nào.
- Có ảnh hoặc công trình thật đã làm để tham khảo không.
Công suất lò nên chọn theo thể tích phòng và độ cách nhiệt. Anh chị nên xin bảng công suất chính thức của nhà sản xuất, đừng chọn theo con số tìm trên mạng.
Xem thêm: Thiết bị spa cho spa mini: 18 món cần có và cách chọn theo từng dịch vụ
7. Chọn loại xông nào cho nhu cầu của mình
Mỗi loại hợp với một nhu cầu và mặt bằng khác nhau. Anh chị có thể cân nhắc theo gợi ý sau:
- Muốn trải nghiệm kiểu truyền thống, nóng khô: chọn sauna khô.
- Thích không khí ẩm, dịu hơn và có sẵn nước, thoát nước: chọn xông ướt.
- Mặt bằng nhỏ, cần phòng gọn, dễ vận hành: cân nhắc hồng ngoại.
- Muốn tạo điểm nhấn cho spa: cân nhắc phòng đá muối.
Dù chọn loại nào, anh chị nên hỏi kỹ cấu tạo và bảo hành trước khi quyết định. Spa mới mở nên bắt đầu từ một phòng, rồi mở rộng khi đã có khách quen.
Có thể bạn quan tâm: Mở spa mini cần bao nhiêu tiền: chi phí từng khoản và cách tiết kiệm
8. Câu hỏi thường gặp
Sauna nghĩa là gì?
Sauna là từ tiếng Phần Lan, nghĩa là phòng xông hơi khô hay phòng tắm hơi.
Phòng sauna là gì?
Phòng sauna là căn phòng gỗ kín, có lò làm nóng đá, để người dùng ngồi xông hơi khô.
Đi sauna là gì?
Đi sauna là vào phòng xông hơi khô để ra mồ hôi và thư giãn, không phải tắm nước.
Massage sauna là gì?
Là dịch vụ xông hơi kết hợp massage tại spa. Nội dung và thời gian khác nhau tùy từng nơi.
Sauna khác xông hơi ướt chỗ nào?
Sauna nóng và khô, dùng lò làm nóng đá. Xông hơi ướt có độ ẩm cao, nhiệt thấp hơn và dùng máy tạo hơi nước.
Mỗi lần xông sauna nên ngồi bao lâu?
Thường 8 đến 15 phút mỗi lượt, tổng buổi dưới 30 đến 40 phút. Mới xông nên bắt đầu ngắn.
Đi sauna cần mang theo gì?
Nên mang khăn sạch để lót ghế, chai nước, dép và đồ thay khô. Mặc đồ rộng, thoáng. Mỗi nơi có quy định riêng nên hỏi nhân viên.
Sauna và steambath loại nào nóng hơn?
Sauna khô nóng hơn, nhưng không khí khô. Steambath nhiệt thấp hơn nhưng độ ẩm gần 100% nên nhiều người thấy hơi ngột.

